Woordenlijst grafiek
onderwerp
uitleg
commentaar
aanverwant:
voorbeelden
aquatint
Een techniek waarbij een min of meer gelijkmatige grijstoon op een drukplaat wordt aangebracht.
Er wordt fijn hars op de plaat gestoven en daarna gefixeerd. Men kan ook een grijstoon bekomen door schuurpapier rechtstreeks op een plaat te drukken (met de drukpers), of op een geverniste plaat te drukken.
Zie ook:
diepdruk
VOORBEELD aquatint
diepdruk
De drukplaat wordt volledig ingeinkt zodat ook de groeven goed gevuld zijn. Daarna wordt de inkt van de bovenlaag zo goed mogelijk verwijderd. Hiervoor gebruikt men achtereenvolgens tarlatan en de vlakke kant van de hand (blank slaan). De afdruk ontstaat daarna doordat de inkt uit de groeven wordt gedrukt in in het vochtige etspapier wordt opgenomen.
De diepte van de groeven bepaalt tevens de hoeveelheid inkt die wordt afgedrukt en dus de "zwartheid" of voor een kleurenets de kleurintensiteit.
droge naald
Met behulp van een scherp voorwerp wordt de afbeelding in de drukplaat gekrast. Hierbij ontstaat er een braam van het uitgedrukte materiaal. Deze braam zorgt voor een afgedrukte lijn met een zachter karakter (potloodachtig), maar verdwijnt bij een groter aantal drukken (oplagen).
Meestal gebruikt men hiervoor een stalen etsnaald. Beter is een naald met widiamstaal (traceernaald), en ideaal is natuurlijk een naald met een diamantkop.
Zie ook:
diepdruk
VOORBEELD
ets
Het inbijten van de drukplaat met behulp van een chemisch product. Hiervoor wordt de plaat met een fijne vernislaag afgedekt. Eénmaal droog wordt deze gerookt boven een koostofhoudende vlam (voor de zwarting en gelijkmaken van de vernis). De tekening wordt dan aangebracht door het weghalen van de vernis met een etsnaald en/of andere gereedschappen.
De meeste etsen worden gemaakt op zink- of koperplaten. Voor het inetsen gebruikt men dan meestal verdund salperterzuur (waterstofnitraat). Koper wordt soms ook met behulp van een ijzerperchlorideoplossing geëtst, waaraan citroenzuur is toegevoegd om het koperchloride in oplossing te houden. Deze methode duur aanzienlijk langer, maar er komen geen schadelijke gassen vrij.
Zie ook:
diepdruk
ets
hoogdruk
Het ingesneden gedeelte van de plaat wordt niet afgedrukt, de hoger gelegen partijen dus wel.
VOORBEELD
houtgravure
Met een burijn worden fijne lijnen uit het oppervlakte van het hout gesneden. Hiervoor gebuikt(e) men meestal kops hout van een harde houtsoort zoals palmhout, maar ook kers of peer.
Zie ook:
hoogdruk
houtsnede
Met behulp van bijtels, gutsen en burijnen wordt een deel van de houtoppervlak weggesneden. Het niet weggesneden gedeelte vormt de afdruk.
Zie ook:
hoogdruk
kopergravure
Met een burijn worden fijne lijnen uit het oppervlakte van het koper gesneden. Hierdoor ontstaat een scherpe lijn zonder braam die in dikte verandert. In tegenstelling met de houtgravure is een kopergravure een diepdruktechniek.
Zie ook:
diepdruk
liftground
Een laag die bij het etsen onder de vernislaag wordt aangebracht. Ze heeft een tegengestelde polariteit van de gekozen vernissoort. Wordt ze na overdekken met de vernis in een oplosmiddel van gelijkaardige polariteit gebracht dan gaat ze hierin (gedeeltelijk) oplossen en komt op die plaats de vernis van de plaat vrij. Dikwijls ook als synoniem gebruikt voor de suikeretstechniek.
Zie ook:
suikerets
linosnede
Met behulp van bijtels, mesjes, gutsen en burijnen wordt een deel van de linoleum weggesneden. Het niet weggesneden gedeelte vormt de afdruk.
Zie ook:
hoogdruk
VOORBEELD linosnede
suikerets
De afbeelding wordt op de plaat geschilderd of aangebracht met een wateroplosbaar medium. Daarna wordt de plaat gevernist. Eénmaal droog wordt ze in heet water gelegd, waardoor het aangebrachte gedeelte loskomt.
Oorspronkelijk (en nog steeds) gebruikte men een suikeroplossing om mee te schilderen. Vandaar de naam. Daarnaast wordt ook gouache (plakaatverf) gebruikt.
VOORBEELD
vernis-mou
Hierbij wordt een héél zachte drukgevoelige vernis op de etsplaat aangebracht. Hierop kan dan rechtstreeks worden getekend wat voor het speciale potloodachtige resultaat zorgt.
Zie ook:
diepdruk